Latem 2026 roku na południu Polski archeolodzy dokonali odkrycia. Badacze pracujący w pobliżu Żórawiny odnaleźli pod cmentarzyskiem z czasów rzymskich starszy, liczący około 5000 lat grobowiec. Miejsce spoczynku prawdopodobnego przywódcy prehistorycznej społeczności skrywało naszyjnik wykonany z 42 zębów zwierzęcych, a być może także ludzkich. Odkrycie dostarcza wiedzy na temat dawnych praktyk pogrzebowych.
Niezwykłe detale prehistorycznego grobowca odnalezionego pod Żórawiną
Wykopaliska prowadzone latem 2026 roku w pobliżu Żórawiny w południowej Polsce pozwoliły na zbadanie kolejnych warstw historycznych. Archeolodzy badający cmentarzysko z czasów rzymskich datowane na IV lub V wiek naszej ery natrafili pod nim na starszy kurhan. Obiekt pochodzi ze środkowego neolitu, określanego również jako młodsza epoka kamienia, a dokładniej z około 2900 roku przed naszą erą. Zidentyfikowano w nim szczątki należące do przedstawiciela kultury ceramiki sznurowej, który za życia był prawdopodobnie lokalnym przywódcą lub patriarchą klanu.
Wewnątrz grobu zlokalizowano prawie kompletny szkielet dorosłego mężczyzny oraz fragmenty dwóch innych czaszek dorosłych osób. Wyposażenie pochówku obejmowało krzemienny nóż, wyszczerbiony topór z zielonawego serpentynitu i bursztynowe koraliki. Głównym punktem znaleziska jest naszyjnik zbudowany z 42 pojedynczych zębów dużych ssaków. Zidentyfikowano wśród nich zęby wilków, jeleni, młodych niedźwiedzi, a potencjalnie także ludzi. Każdy z elementów był przewiercony u nasady, co wskazuje na to, że pierwotnie znajdowały się na sznurku, który uległ rozkładowi. Artefakt mógł pełnić funkcję trofeum myśliwskiego lub stanowić dar dla zmarłego.
Nowoczesne metody badawcze pomogą rozwikłać mroczne zagadki szczątków
Według danych z 9 września 2026 roku nadzór nad pracami i późniejszymi analizami sprawują Tomasz Gralak, archeolog z Uniwersytetu Wrocławskiego, oraz Paweł Dąbrowski, antropolog i anatom z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. Zaplanowane procedury badawcze pozwolą pozyskać dane na temat odnalezionych szczątków z Żórawiny. Wiek badanego szkieletu zostanie określony za pomocą datowania radiowęglowego.
Naukowcy przeprowadzą również analizy genetyczne czaszek i zębów, aby ustalić płeć zmarłych oraz gatunki zwierząt wykorzystanych do stworzenia naszyjnika. Badanie wzorców zużycia oraz poziomu izotopów strontu, węgla i azotu w szkliwie umożliwi odtworzenie diety dawnych mieszkańców tych terenów. Antropolodzy sprawdzą ponadto wątek dotyczący dwóch dodatkowych czaszek odnalezionych w grobowcu. Celem tej analizy jest ustalenie, czy należały one do osób celowo pozbawionych głowy w ramach rytuału.
Rytuały pogrzebowe dawnych społeczności na podstawie znalezisk z Iwin i Wojkowic
W tym samym czasie inni badacze pracujący w pobliskiej wsi Iwiny odkryli bogato wyposażone miejsce pochówku. Odnaleziono tam koraliki, topory, narzędzia krzemienne oraz kości cielęcia. Obecność szczątków zwierzęcych sugeruje, że mogła to być ofiara grobowa. Według Polskiej Agencji Prasowej (PAP) znaleziska z obu miejscowości stanowią dowód na istnienie specyficznych rytuałów pogrzebowych w kulturze ceramiki sznurowej. Społeczność ta dominowała w Europie w trzecim tysiącleciu przed naszą erą.
Odkrycie z Żórawiny wyróżnia się na tle innych obiektów z tego regionu liczbą elementów wchodzących w skład biżuterii. Artefakt odnaleziony wcześniej w Wojkowicach, pochodzący z epoki brązu, składał się z zaledwie czterech zębów.
*Powyższy materiał ma charakter informacyjno-edukacyjny i opiera się na danych z wykopalisk archeologicznych udostępnionych do września 2026 roku. Ze względu na trwające analizy laboratoryjne, ostateczne wnioski dotyczące pochodzenia szczątków oraz dokładnego przeznaczenia odnalezionych przedmiotów mogą ulec doprecyzowaniu w toku dalszych badań naukowych.*