Doba wcale nie trwa równo 24 godziny. Najnowsze badania z września 2026 roku ujawniły, że stałe jądro naszej planety toczy nieustanne grawitacyjne przeciąganie z otaczającym go skalistym płaszczem. To właśnie te potężne siły głęboko pod naszymi stopami wpływają na rotację Ziemi, wydłużając lub skracając nasz dzień o ułamki sekund.
Większość z nas przyjmuje za pewnik, że pełen obrót naszej planety wokół własnej osi zajmuje dokładnie całą dobę. W rzeczywistości czas trwania dnia podlega ciągłym wahaniom. Te zmiany długości doby na Ziemi są wynikiem zjawisk zachodzących w najgłębszych warstwach globu. Rotacja Ziemi jest uzależniona od oddziaływań między różnymi strefami jej wnętrza.
Wpływ rotacji płaszcza i jądra na czas trwania dnia
Naukowcy badający pole magnetyczne od około trzech dekad wiedzą, że płynne jądro Ziemi nie obraca się w stałym tempie. Zamiast tego zwalnia i przyspiesza w naturalnych cyklach, które trwają po kilkadziesiąt lat. Aby zrównoważyć te zmiany i zachować stały całkowity moment pędu planety, skalisty płaszcz Ziemi o grubości około 3000 kilometrów reaguje w sposób odwrotny. Kiedy płynne jądro zaczyna wirować szybciej, płaszcz zwalnia, a kiedy jądro wytraca prędkość, płaszcz przyspiesza. Choć różnice te wydają się nieznaczne, nawet drobne wahania w prędkości rotacji płaszcza wystarczają, aby zmienić długość ziemskiego dnia o kilka milisekund.
Badania fizyków wyjaśniają grawitacyjne mechanizmy we wnętrzu Ziemi
Szczegóły tego mechanizmu zostały opisane w badaniach opublikowanych 23 września 2026 roku na łamach czasopisma naukowego „Nature” (numer DOI publikacji to 10.1038/s41586-026-10999-2). Badacze z University of Alberta (wśród których znaleźli się doktorant fizyki Huifeng Zhang oraz profesor Mathieu Dumberry) dowiedli, że wewnętrzne jądro Ziemi nie jest idealnie sferyczne. Jego nieregularny kształt odgrywa kluczową rolę w opisywanym procesie. Niewielkie zmiany prędkości obrotowej tego stałego jądra generują moment grawitacyjny. Zjawisko to przypomina fizyczne przeciąganie grawitacyjne nierównomiernie rozłożonej masy znajdującej się w płaszczu planety. 29 września opublikowano omówienie tych badań.
Równowaga sił i dynamiczne odkształcanie jądra
Ostateczna długość dnia zależy od równowagi pomiędzy dwiema siłami. Wspomnianemu przeciąganiu grawitacyjnemu stale przeciwdziała inna siła obecna na granicy jądra i płaszcza (jest to tarcie i opór elektromagnetyczny). To właśnie ta rywalizacja ogranicza skalę, w jakiej zmienia się czas trwania dnia. Z ustaleń fizyków wynika również, że wewnętrzne jądro ulega powolnemu odkształceniu. Takie lepkie odkształcanie następuje w czasie około 10 lat. Stanowi to dowód na to, że najgłębsze warstwy naszej planety są dynamiczne, mimo budowy z materii w stanie stałym.
*Tekst ma charakter informacyjno-edukacyjny i opiera się na wynikach badań naukowych opublikowanych we wrześniu 2026 roku. Mechanizmy geofizyczne są nieustannie badane, a precyzyjne wartości dotyczące dynamiki wnętrza planety mogą ulegać naturalnym aktualizacjom wraz z dalszym rozwojem technologii pomiarowych.*