W czasie rewolucji amerykańskiej siły kolonistów, obejmujące Armię Kontynentalną oraz raczkującą Continental Navy, stanęły przed wyzwaniem pokonania potężnej brytyjskiej floty. Z materiałów historycznych opublikowanych 2026-09-03 o godzinie 07:45 wynika, że tajną bronią rebeliantów miał być okręt podwodny Turtle stworzony przez wynalazcę Davida Bushnella. Niewielka jednostka w 1776 roku podjęła próbę ataku na statek wroga, kładąc podwaliny pod rozwój innowacyjnej techniki wojskowej.
Nocny atak okrętu Turtle na brytyjski statek HMS Eagle
Pierwotnie planowanym miejscem ataku amerykańskich rebeliantów był Boston. Ostatecznie jednak misja bojowa odbyła się na obszarze wód portowych, a areną działań zbrojnych stał się Nowy Jork. W nocy z 1776-09-06 na 1776-09-07 około północy do akcji ruszył okręt Turtle. Początkowo misję miał wykonać brat wynalazcy i współpracownik przy projekcie, Ezra Bushnell, ale tuż przed atakiem zachorował. Pilotem został Ezra Lee, żołnierz Armii Kontynentalnej.
Jego celem był okręt flagowy floty brytyjskiej, czyli HMS Eagle. Przeciętny statek tego typu był uzbrojony w 64 działa, a jego obsada liczyła minimum 500 członków załogi. Mimo ogromnej dysproporcji sił, Ezra Lee zdołał niepostrzeżenie podpłynąć pod wrogą jednostkę.
- Żołnierz nie był w stanie wkręcić śruby mocującej ładunek wybuchowy w poszycie kadłuba. Wynikało to z faktu, że brytyjski statek miał metalowy kadłub.
- Uciekający pilot porzucił ładunek, który był wyposażony w mechanizm zegarowy.
- Bomba zdetonowała bezpiecznie w wodach portu. Eksplozja nie uszkodziła celu, ale całkowicie zaskoczyła załogi pobliskich statków.
Po tym wydarzeniu nastąpiły jeszcze dwie próby ataku. Drugą misję ponownie przeprowadził Ezra Lee, natomiast pilotem podczas trzeciej, nieudanej próby był Phineas Pratt. W październiku 1776 roku siły brytyjskie zatopiły statek typu sloop transportujący okręt podwodny. Mimo utraty jednostki, w 1800 roku syn Phineasa Pratta relacjonował, że widział jej rozmontowane komponenty.
Konstrukcja i inżynieria pierwszej tajnej broni Davida Bushnella
Proces powstawania maszyny rozpoczął się w 1771 roku, gdy studenci Uniwersytetu Yale podczas debaty w pubie poszukiwali sposobów na pokonanie Royal Navy. Prace prowadzono w New Haven w stanie Connecticut, gdzie znajdowała się uczelnia. Projektowanie i budowa trwały cztery lata. Wiosną 1775 roku kadłub był niemal ukończony. Zbudowano go z drewna dębowego oraz żelaznych obręczy. Całość przypominała kształtem żołędzia lub dwie złączone skorupy żółwia. Wewnątrz znajdowało się miejsce na stanowisko dla jednej osoby załogi.
David Bushnell ściśle współpracował z lokalnym zegarmistrzem. Isaac Doolittle opracował zawory, pompy wodne oraz mechanizm zegarowy dla bomby. Napęd okrętu zapewniał system pedałów współpracujący z przednią śrubą, a manewrowanie pod wodą ułatwiała ręczna korba. Pilot zanurzał się wpuszczając wodę do centralnej komory poprzez otwarcie zaworu. Wynurzanie następowało po wypompowaniu wody za pomocą pomp zęzowych. O dostarczanie powietrza dbały wygięte otwory wentylacyjne pełniące funkcję snorkela.
W warunkach nocnych konieczne było zapewnienie oświetlenia przyrządów. Barometr i kompas pokryto bioluminescencyjnym grzybem znanym jako foxfire. Rozwiązanie to miało umożliwić widoczność, ale grzyb całkowicie zawodził przy niskich temperaturach w okresie zimowym. Główną bronią jednostki był magazyn prochu umieszczony nad sterem. Zapalnik czasowy ładunku wybuchowego można było ustawić na maksymalnie 12 godzin, a odliczanie uruchamiało się w momencie odczepienia bomby od okrętu.
Asymetryczne działania wojenne podczas rewolucji amerykańskiej
Koncepcja budowy pojazdu miała na celu zniwelowanie przewagi wroga na morzu. Projektanci postawili na asymetryczne działania wojenne, wierząc, że tanie i pojedyncze ataki dywersyjne wystarczą do zrównoważenia potęgi brytyjskiej marynarki. Chociaż bezpośrednie misje bojowe zakończyły się niepowodzeniem, inżynieryjny aspekt projektu spotkał się z ogromnym uznaniem. W 1785 roku sam George Washington napisał list, którego adresatem był Thomas Jefferson. W korespondencji tej Washington ocenił nowatorską konstrukcję jako wysiłek geniuszu.
Eksperci do dziś podkreślają wagę tamtych wydarzeń. Historyk Mark Jacobson z International Spy Museum w Waszyngtonie oraz historyk Evan Wilson z U.S. Naval War College’s Hattendorf Historical Center wskazują na prekursorski charakter maszyny. Znaczenie tego wczesnego etapu historii podwodnej floty obszernie udokumentowali również Roy R. Manstan i Frederic J. Frese w swojej książce o okręcie Turtle.
Doświadczenia zdobyte przy budowie pierwszej jednostki pozwoliły na dalsze innowacje. David Bushnell opracował później miny podwodne oraz torpedy ciągnięte przez łodzie wielorybnicze. Wynalazca zmarł w 1826 roku, jednak idea podwodnych działań militarnych przetrwała. W 1800 roku amerykański projektant Robert Fulton wykorzystał wcześniejsze koncepcje, budując własny okręt podwodny o nazwie Nautilus.
*Tekst ma charakter informacyjny i edukacyjny, został opracowany na bazie weryfikowalnych publikacji historycznych udostępnionych na początku września 2026 roku. Opisane wydarzenia dotyczące wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych są zrelacjonowane zgodnie ze stanem wiedzy badawczej na dzień publikacji artykułu.*