Naukowcy potwierdzili istnienie zupełnie nowego gatunku dzikiego kota w boliwijskich Andach. Drapieżnik nazwany Leopardus tilcayo był początkowo brany za zwykłego domowego dachowca. To pierwsze od ponad 100 lat oficjalne wyodrębnienie żyjącego przedstawiciela rodziny kotowatych na świecie, które otwiera kolejny rozdział w badaniach nad przyrodą Ameryki Południowej.
Kulisy odkrycia nowego gatunku kota w boliwijskich Andach
Historia odkrycia rozpoczęła się w 2016 roku. Wtedy to lokalny mieszkaniec znalazł przy drodze młodego kociaka. Przez około jeden rok trzymał zwierzę w domu, biorąc je za porzuconego dachowca. Ostatecznie przekazał je do ośrodka rehabilitacji zwierząt (sanktuarium) Senda Verde, zlokalizowanego na subtropikalnym stoku boliwijskich Andów w Boliwii. Przełom w badaniach nastąpił w 2019 roku, gdy z analizy fotografii wyniknęło, że ten drapieżnik ma zauważalne różnice w budowie względem innych zwierząt z regionu.
Z przeprowadzonych obserwacji wynika, że ssak waży od 1,3 do 2 kg, co czyni go mniejszym od domowego kota. Posiada mały pysk, krótkie zaokrąglone uszy, długie wibrysy oraz sierść w duże rozety przypominające ubarwienie lamparta. Obecnie jeden potwierdzony osobnik, który żyje pod stałą opieką naukowców, to 10-letni samiec o imieniu Tigrino.
Badania DNA i ewolucyjna przeszłość Leopardus tilcayo
Artykuł źródłowy informujący o odkryciu ukazał się w czasopiśmie „Current Biology”, a relacjonował go również magazyn National Geographic. W badaniach i analizie genomu uczestniczyli Paola Nogales-Ascarrunz pracująca jako biolożka w Boliwii i założycielka Bolivian Felids Research Program, Eduardo Eizirik będący badaczem z Pontifical Catholic University of Rio Grande do Sul w Brazylii oraz Jonas Lescroart, badacz z University of Antwerp.
Naukowcy przeanalizowali pełne genomy 38 osobników z rodzaju Leopardus. Ustalili oni, że linia ewolucyjna drapieżnika oddzieliła się od innych kotów tygrysich około 1,4 miliona lat temu. Zespół udowodnił, że w Ameryce Południowej występuje pięć odrębnych gatunków kotów tygrysich. Zamyka to debaty o klasyfikacji z 2013 roku oraz 2024 roku. Wyodrębnienie żyjącego gatunku z rodziny kotowatych ma miejsce pierwszy raz od 1923 roku, kiedy opisano kota pampasowego. Wstępne analizy wymieniają również nowy podgatunek w Peru, nazwany Leopardus tigrinus antisuyo. Sama nazwa Leopardus tilcayo pochodzi z lokalnego określenia, które nie ma konkretnego znaczenia w językach hiszpańskim i keczua.
Wpływ wyodrębnienia Leopardus tilcayo na ochronę przyrody
Biologia gatunku jest całkowicie nieznana. Brak danych obejmuje dietę kota, jego naturalnych wrogów, sposób rozmnażania oraz wielkość dzikiej populacji w środowisku naturalnym (lasy Yungas). Zmiana klasyfikacji gatunków wymusza na organizacjach osobną ocenę zagrożeń dla każdej z mniejszych populacji tych ssaków. Wsparcie merytoryczne w obszarze ochrony przyrody deklarują specjaliści, wśród których znalazł się James Sanderson, ekspert z organizacji Small Wild Cat Conservation Foundation, który nie brał udziału w badaniu głównym.
*Tekst ma charakter informacyjno-edukacyjny i opiera się na wstępnych ustaleniach naukowych udostępnionych we wrześniu 2026 roku. Z uwagi na wczesny etap badań, szczegółowe dane dotyczące populacji oraz biologii odkrytego gatunku mogą w przyszłości ulec zmianie.*